selfie

10. Verontwaardiging en glimlach

Waarin verschilde de recente maatschappelijke commotie rond “Minder! Minder! Minder!” met de ophef van destijds over schoten in de knie, kopvoddentaks en Polenmeldpunt? Zeker, de omvang van de maatschappelijke verontwaardiging was dit keer groter. Of liever gezegd, zij leek in ieder geval groter, ze was zichtbaarder en de media besteedden er meer aandacht aan. En sommige politieke kopstukken lieten zich dit keer, zij het na enige aarzeling, pregnanter horen: “Ik krijg er een vieze smaak van in mijn mond”; “Abject”; “Walgelijk”; “Vergif”; “Moeten we een cordon sanitaire opwerpen?”. De Duitse krant Die Zeit maakte zelfs een vergelijking met Goebbels. En toch was dit allemaal meer van hetzelfde, het bleef allemaal verontwaardiging zonder impact. Wederom was in alle ophef een ondertoon van hopeloze machteloosheid tegenover zoveel schoffering invoelbaar.

Behalve dit kwantitatieve onderscheid was er ditmaal een antwoord op het discriminerende, opruiende geblaat dat écht verschil maakte. Dit antwoord was afkomstig van de meest direct aangesproken groep Nederlanders van allochtone afkomst (en bij mijn waarneming werd er voor het eerst in de media ruim podium gegeven aan vertegenwoordigers van deze groep). Ik doel hier niet op de voorgeschotelde voorbeelden van de schrijnende effecten van de verwensingen: in zekere zin verwacht je als toeschouwer niet anders dan geconfronteerd te worden met voorbeelden van diepe angst bij de Marokkaanse Medelanders. Getuigenissen van ervaringen van basisschoolleerlingen die op hun schoolplein worden uitgejouwd, gaan door merg en been. Maar de uitwerking van dit akelige nieuws is andermaal meer van hetzelfde. Het onderstreept enerzijds opnieuw de ernst van de situatie en het wakkert anderzijds opnieuw het gevoel van onvermogen aan om oorzaken bij hun wortels aan te pakken.

foto van Twitter

foto van Twitter
klik voor meer voorbeelden op foto

Het echte verschil zat ‘m voor mij dit keer in het onverwachte, in iets wat ik vooraf nauwelijks voor mogelijk had kunnen houden. Jonge Marokkaanse Medelanders plaatsten vorige week massaal hun selfie op Twitter, met een Nederlands paspoort in hun hand. Deze actie trof zijn doel: de media pikten het gretig op. De actie was opgezet vanuit de gedachte: “Jongen, wat wil je nou, je krijgt mij echt het land niet uitgezet, want ik heb een Nederlands paspoort”. A very bold statement zou ik zeggen en er is geen speld tussen te krijgen. Maar wat deze actie mijns inziens echte maatschappelijke impact gaf, waren de vele glimlachende gezichten op die foto’s. Veel meer dan door de illustratie van de juridische status van hun Nederlanderschap werd ik, en gezien de reacties velen met mij, geraakt door die glimlach. Juist door hun glimlach bevestigen veel twitteraars van deze #Bornhere actie hun vanzelfsprekende aanwezigheid, hun ‘ZIJN’ in het hier en nu. Een boodschap die nog eens versterkt werd door de context waarbinnen ze werd afgegeven: je zal maar te horen krijgen dat je ongewenst bent en je respons is een glimlach!

foto van Twitter

foto van Twitter
klik voor meer voorbeelden op foto

Wat al deze mensen bewust of onbewust met hun nonverbale uitdrukking ook hebben willen communiceren, ik kan niet anders dan er een vriendelijk, ontspannen en open gebaar in zien. Ik lees in hun gezicht goedgezindheid, blijdschap en vertrouwen in de toekomst. Deze glimlachende actievoerders roepen mijn bewondering op en voor mij maken zij het verschil. Hun signaal tenslotte is van een geheel andere orde dan die van de hopeloze machteloosheid van onze volksvertegenwoordigers.

26 maart 2014