Maria Lichtmis

3. Lichtseizoenswisseling

bas 057

foto Wim Vermaak

Hoe je de wisseling van het lichtseizoen ook zou willen markeren, begin februari, precies halverwege midwinter en het lentepunt, verandert er iets in het daglicht. De katholieke kalender bijvoorbeeld markeert dit moment als Maria Lichtmis (1) en in het Keltische jaarwiel werd dit omslagpunt aangeduid als Imbolc. De drie donkere maanden zijn achter de rug. Tussen begin november en eind januari is de dagelijkse verandering in daglengte zo gering, dat je het verschil nauwelijks waarneemt. Maar eind januari, begin februari merk je ineens dat de daglengte toeneemt. Het valt als eerste op aan de kleine dingen, vooral bij helder weer: je doet de gordijnen ’s avonds net iets later dicht, of ’s morgens vroeg bij het vertrek van je dagelijkse forensentrein begint het al een beetje te dagen. Vandaag, 4 februari, begint de zon aan haar voorjaarssprintje als opmaat naar de zomer. Tot 21 maart zit zij in een versnelling, daarna neemt haar versnelling weer langzaam af. Op 10 februari bijvoorbeeld komt de zon al ruim een kwartier eerder op (08.06 u) dan op 1 februari (08.22 u) en in de weken daarna gaat het nog harder.

Niet alleen neemt de daglengte weer toe, het is ook alsof vanaf begin februari de algen op de stammen van eikenbomen in de zon groener zijn dan in de maanden daarvoor en er meer goud in het zacht geel van de hazelaarkatjes zit. Er komt meer kleur in het landschap en de intensiteit van het licht neemt toe, waardoor schaduwen zich verscherpen en je meer contrast ziet. Tenslotte voel je het ook, de zon krijgt weer kracht, zij staat merkbaar hoger aan de hemel.

Gisteren hielp het weer een handje mee om lijfelijk waar te nemen dat er een nieuw lichtseizoen is aangebroken. Om 07.15 u was het tintelend fris en de hemel rond Venus begon al voorzichtig te kleuren. Tot een uur of 11 bleven beschaduwde velden wit berijpt, maar vogels oefenden hun eerste zang (1e vinkenslag gehoord, 1e grote lijster, 1e merel, roffelende spechten), bijen haalden hun eerste verse stuifmeel en rond het middaguur at ik mijn maal in de koesterende zon. Een oude man op zijn fiets begroette mij hartelijk met een enthousiast “Geniet ervan!”. Hijzelf genoot zichtbaar en zeker niet minder dan ik van het nieuwe licht. Ook hij was op weg.

(1) Maria Lichtmis (2 februari) gaat niet zozeer over de terugkeer van het daglicht als wel over de viering van het Joodse offer van Maria, 40 dagen na de geboorte van haar eerstgeboren zoon Jezus (Lucas 2: 22-35). En Jezus is de metafoor voor het licht.

4 februari 2014